शारदीय नवरात्रोत्सव २०२६....नवरात्राची सातवी माळ - कालरात्री आणि राखाडी रंगाचे गूढ

     शारदीय नवरात्र म्हटले की डोळ्यासमोर येतात नऊ दिवस, नऊ देवी आणि नऊ रंग. पण या नऊ दिवसांच्या उत्सवात सातवा दिवस हा इतर दिवसांपेक्षा खूप वेगळा, गंभीर आणि आध्यात्मिकदृष्ट्या सर्वात खोल आहे. आज शारदीय नवरात्र २०२६ चा सातवा दिवस आहे. आजच्या दिवसाचे वैशिष्ट्य म्हणजे आज देवीच्या ज्या रूपाची पूजा केली जाते, तिचे नाव ऐकताच मनात एक प्रकारची भीती आणि आदर दोन्ही निर्माण होतो. ती आहे - आई कालरात्री आणि आजचा रंग आहे - राखाडी (Grey) या दिवसाकडे पाहताना दोन गोष्टी समजून घेणे गरजेचे आहे. एक म्हणजे आज कोणत्या देवीची पूजा होते आणि दुसरे म्हणजे आजचा रंग राखाडी का आहे? नवरात्राच्या सातव्या दिवशी दुर्गा मातेच्या सातव्या शक्तीची, म्हणजेच कालरात्री मातेची पूजा केली जाते. देवी भागवतात या देवीचे वर्णन असे केले आहे - काळ्या रंगाची, केस विखुरलेले, गळ्यात चमकणारी माळ असलेली, तीन डोळे असलेली आणि गाढवावर बसलेली. तिच्या श्वासातून अग्नी निघतो. दिसायला हे रूप अत्यंत भयंकर आहे. पण येथेच खरी गंमत आहे. या भयंकर रूपामागे दडली आहे एक मायाळू आई. 'कालरात्री' या शब्दाचा अर्थ आहे - काळाचा म्हणजेच अंधाराचा, दुःखाचा, मृत्यूच्या भीतीचा नाश करणारी रात्र. जेव्हा देवतांनाही जिंकता आले नाहीत अशा शुंभ-निशुंभ राक्षसांना मारण्यासाठी देवांनी देवीला प्रार्थना केली, तेव्हा देवीने हे उग्र रूप घेतले. ती राक्षसांसाठी काळरात्र ठरली, पण भक्तांसाठी ती 'शुभंकरी' ठरली. शुभंकरी म्हणजे नेहमी शुभ फळ देणारी.अध्यात्मिक अभ्यासानुसार, या दिवशी साधकाची ऊर्जा ही सहस्त्रार चक्रात पोहोचते. म्हणजे हा दिवस केवळ देवीची मूर्ती पूजण्याचा नाही, तर स्वतःच्या या आतल्या भीतीला मारण्याचा दिवस आहे. तुमच्या मनात जी भीती आहे - अपयशाची, भविष्याची, लोक काय म्हणतील याची - त्या सगळ्या भीतीचा नाश करणारी ही देवी आहे. २०२६ च्या शारदीय नवरात्रात सातव्या दिवसाचा रंग राखाडी ठरवण्यात आला आहे. हा निव्वळ योगायोग नाही. यामागे एक मोठे तत्वज्ञान आहे. साहित्यिक दृष्टिकोनातून पाहिले तर राखाडी रंग हा कोणताच टोकाचा रंग नाही. तो ना पांढरा आहे ना काळा. तो या दोन्हीच्या मधला आहे. आपले जीवनही असेच असते. नेहमी सुखच नाही किंवा नेहमी दुःखच नाही. या दोन्हीच्या मध्ये आपल्याला जगावे लागते. राखाडी रंग आपल्याला हेच शिकवतो - समतोल ठेवा. आयुष्यात कितीही मोठे वादळ आले तरी मन राखाडी ठेवा, म्हणजे शांत, स्थिर आणि विचलित न होणारे. धार्मिक आणि आध्यात्मिक अर्थाने, राखाडी रंग हा त्याग, संयम आणि विनम्रतेचे प्रतीक आहे. कालरात्री देवी जशी बाहेरून कठोर दिसते पण आतून अत्यंत दयाळू आहे, तसाच हा रंग आहे. तो भडक नाही, पण त्यात एक वेगळी ताकद आहे. हा रंग सांगतो की खरी शक्ती ही गाजावाजा करण्यात नाही, तर शांतपणे अडचणींना तोंड देण्यात आहे. आजच्या दिवशी देवीला गूळ आणि गूळ-खोबर्याचा नैवेद्य दाखवला जातो. असे मानले जाते की यामुळे शत्रूंपासून मुक्ती मिळते. रात्रीच्या वेळी तुपाचा दिवा लावून "ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे ॐ कालरात्र्यै नमः" या मंत्राचा जप केल्याने सर्व प्रकारची नकारात्मक ऊर्जा दूर होते. थोडक्यात सांगायचे तर, सातवा दिवस हा आपल्याला एक मोठा धडा देतो. तो म्हणजे - घाबरू नका. अंधार कितीही गडद असला तरी, त्याला संपवणारी एक रात्र असतेच. ती रात्र म्हणजेच कालरात्री आणि त्या रात्रीनंतर येणारी सकाळ ही नेहमीच राखाडी ढगांना दूर करून नवे तेज घेऊन येते.